• Հայերեն
  • English
  • Русский
  • ქართული
Ջավախք Մեդիա / Հայերեն մայր տարբերակ

Մարտ 29, 2017

ԶՈՐԵՂԱՆԱԼՈՒ ՈՒՂԻՆ

Դեկտեմբեր 16, 2016

1990-ական թվականներից սկսած Սամցխե-Ջավախքի հայությունը բախվել է բազմաթիվ խնդիրների: Սակայն այս բազմաթիվ խնդիրների մեջ շրջանի հայության ամենամեծ խնդիրը եղել եւ մնում է արտագաղթը: Օրինակի համար անցած 25 տարիների ընթացքում արտագաղթի պատճառով Ախալցխայի հայությունը 90%-ից վերածվեց 40%-ի, ինչը ուղղակի ազդեց քաղաքի ու շրջանի հայության դիրքերի վրա եւ բացասական իմաստով իրեն զգացնել տվեց բոլոր բնագավառներում: Արտագաղթը իր բացասական հետքն է թողել ցավոք նաեւ Սամցխե-Ջավախքի այլ շրջաններում: Արտագաղթած հայերի տեղը շրջանում չեն կարող զբաղեցնել նաեւ վրացիները, քանզի վրացիները իրենք էլ ունեն դեմոգրաֆիկ խնդիր եւ նրանք ուղղակի իրենց գյուղերից դատարկվելով իջնում են քաղաքը բնակվելու, ինչը նրանց կտրուկ ավելացման պատրանք է ստեղծել Ախալցխա քաղաքում: Դա է տեղի ունեցել հիմնականում Ախալցխայի շրջանում, երբ գաղթած հայերի տեղը զբաղեցրել են նույն շրջանի վրացական գյուղերից իջած մարդիկ անտարբերությամբ դատարկելով իրենց հայրենի գյուղերը:

Համեմատության համար հարկ է նշել, որ այլ է իրավիճակը Ախալցխային կպած Տավառնի կոչվող թաղամասում, որին բոլորովին վերջերս տաքսու որոշ վարորդներ սկսել են անվանել թուրքական թաղամաս: Այսօր Ախալցխայի Տավառնի թաղամասում ապրում է մոտ 100 թուրք մեսխեթցի: Իվանե Ջավախիշվիլու անվան պետական համալսարանում այս տարի Ադրբեջանից եկել են սովորելու 30 մեսխեթցիներ, որոնց թիվը համալրվելու է եւս 45-ով: Կարելի է միայն ենթադրել թե ինչպես է աճելու նրանց թիվը մոտակա տարիներին: Միայն այս վերոնշյալից դուրս է գալիս, որ շրջանից գաղթած հայերին փոխարինում են ոչ թե քրիստոնյա վրացիները այլ մահմեդական թուրքերը, որոնց հովանավոր երկրները թշնամաբար են տրամադրված ամեն հայկականին ու թաքուն կերպով նաեւ վրացականին:

Ինչպես է ստացվում, որ այս շրջանում դարերով ապրող հայերը, որոնք ունեն տուն, ծանոթ միջավայր ստիպված են արտագաղթելու եւ նրանց տեղը զբաղեցնում են թուրք մեսխեթցիներ, որոնք չեն տիրապետում լեզվին, ծանոթ չեն միջավայրին եւ ամեն ինչ սկսում են զրոյից: Դա գալիս է նրանից, որ ի տարբերություն մեզ թուրքերը ունեն պետական ծրագիր, որի շնորհիվ մեսխեթցիները ստանում են տարբեր տեսակի օժանդակություն: Նրանք նաեւ մեծ հաջողությամբ ու իրենց պետությունների ուղղորդմամբ օգտվում են արտասահմանյան իրավապաշտպան կազմակերպությունների օգնությունից: Այդ պարագայում հարց է առաջանում թե ինչին է պետք թուրքական երկու պետություններին այդքան ջանք գործադրել բնակեցնելու Սամցխե-Ջավախքը մահմեդական մեսխեթցիներով:

Կարիք չկա անդրադառնալու Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհանին, Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի կամ թուրքական ՀԷԿ-երի շինարարությանը Ջավախքում: Կարիք չկա նաեւ խոսել ընդհանուր թուրքերի ակտիվացման մասին Թբիլիսիում, Բաթումում եւ Մառնեուլիի ու Ադիգենի շրջաններում:

Այս ամենի հետ մեկտեղ բոլորովին վերջերս հայտնի դարձավ, որ Վրաստանի «Նավթի ու գազի կորպորացիա» պետական ընկերության ակցիաների 25 տոկոսը մտադիր է վաճառել Ադրբեջանական SOCAR ընկերությանը, որը եւս վերոնշյալ ծրագրի մաս է կազմում, ամեն գնով, քայլ առ քայլ սեղմել օղակը Հայաստանի շուրջ:

Դուրս է գալիս, որ մեզ հայերի ու իրականությունը գիտակցող որոշ վրացիների համար եւս անհրաժեշտ է պետական ծրագիր, որի շնորհիվ Սամցխե-Ջավախքի բնակիչը ամուր է մնալու իր հողի վրա: Օբյեկտիվության համար հարկ է նշել, որ Վրաստանը մասամբ իրականացնում է նման ծրագիր օժանդակելով գյուղատնտեսներին եւ գործարարներին, ինչ որ ծրագրերի միջոցով: Հայաստանն էլ իր հերթին ցանկության դեպքում քայլեր կարող է ձեռնարկել հայ-վրացական բարեկամության շրջանակներում, այդպիսով ամրացնելով Սամցխե-Ջավախքի հայության դիրքերը եւ նպաստելով իր հյուսիսային սահմանների ու ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարանցիկ ուղիների վրա կայունության պահպանմանը: Դժվար է պատկերացնել, որ Վրաստանի իշխանությունները դեմ կլինեն հայկական ներդրումներին Սամցխե-Ջավախքի տարածաշրջանում: Կամ դեմ կլինեն սփյուռքահայ ներդրողների բիզնես ծրագրերին, եթե իհարկե այդպիսիք լինեն: Նման գործնական քայլերի միջոցով կարելի կլինի կասեցնել արտագաղթը Սամցխե-Ջավախքի շրջանում եւ տնտեսական զգալի ներկայության շնորհիվ նպաստել մնացած խնդիրների լուծմանը:

Երկրորդը, որը ոչ պակաս կարեւոր է: Տեղի հայկական կազմակերպությունները պետք է կարողանան բարեփոխումների ենթարկվել եւ մշակելով ճիշտ քաղաքականություն նպաստել հզոր ու ազատ հասարակության ձեւավորմանը: Սակայն այդ ամենի համար մեզ անհրաժեշտ է օրինակ վերցնել բազմաթիվ վրացական կազմակերպություններից, որոնք գործում են Սամցխե-Ջավախքում եւ իրականացնում են հարյուր հազար դոլարանոց ծրագրեր միջազգային կազմակերպությունների օժանդակությամբ: Իհարկե սկզբնական շրջանում շատ բարդ է լինելու ստանալ նման աջակցություն, սակայն միասնական համառ պայքարի արդյունքում եւ համապատասխան գիտելիքներ ու փորձ ձեռք բերելու շնորհիվ հայկական ազգային ուղղվածություն ունեցող կազմակերպությունները եւս կկարողանան հասնել արդյունքի ու իրենց իրավապաշտպան առաքելությունը, կամ ազատ ու ժողովրդավարական հասարակության ձեւավորելու գործընթացը իրականացնել միջազգային կազմակերպությունների գրանտային ծրագրերի միջոցով: Դա է թելադրում մեզ նաեւ Վրաստանի արտաքին քաղաքականության ուղին եւ ինչու մենք հայերս չպետք է օգտվենք դրանից, իհարկե առանց որեւիցե մեկի խաղալիքը դառնալու:

Երեւի ավելորդ է բացատրել թե ինչ է տալու մեզ ազատ, ժողովրդավարական ու քաղաքականապես հասուն քաղաքացիական հասարակության ձեւավորումը, առավել եւս երբ Վրաստանը որդեգրել է Եվրոմիության հետ մերձենալու ուղին: Նման հասարակության ձեւավորմամբ կարելի է լինելու լուծել Սամցխե-Ջավախքի հայության բոլոր իրավական ու քաղաքական բնույթի խնդիրները, հենվելով միջազգային չափանիշների եւ ժողովրդավարական սկզբունքների վրա: Այդ պարագայում միայն մեր առջեւ կբացվեն հնարավորություններ, ինչի շնորհիվ կարելի կդառնա ընտրել գրագետ մարդկանցից բաղկացած կադրեր, որոնք վերջապես կվերացնեն այդ գրագետ կադրերի պակասը ու լավ աշխատավարձի պարագայում կիրականացնեն մեր հասարակության հետ այնպիսի աշխատանք, որոնք բխում են մեր ժողովրդի կարիքներից:

Զուգահեռաբար անհրաժեշտ է օգտվել հայկական սփյուռքում գործող կազմակերպությունների փորձից, որոնք լոբբիստական առաքելություն են ծավալել զարգացած ժողովրդավարական երկրներում: Նրանց գործելաոճը պետք է եւս ներարկել Ջավախք, որպեսզի վրացական իշխանությունները կամաց-կամաց սկսեն ընկալել շրջանի հայության պահանջները եւ չշփոթեն դրանք անջատողականության հետ:

Այս վերոնշյալից հենելով առաջին հերթին ուրեմն պետք է Հայաստանից ու սփյուռքից բիզնես ներդրումներ արվեն Ջավախքում, ինչը կնպաստի արտագաղթի թուլացմանը եւ կապահովվի Հայաստանի հյուսիսային սահմանների ու տարանցիկ ճանապարհի կայունությունը: Երկրորդ հերթին վերջապես 25 տարիների անհաջողություններից հետո պետք է մտածել լուրջ բարեփոխումներ իրականացնել հասարակական կազմակերպությունների հատվածում, փորձելով գրել ու շահել գրանտային այնպիսի ծրագրեր, որոնց իրականացումը կնպաստի Ջավախքի հայկական հասարակական սեկտորի հզորացմանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը եւ բաց ու հզոր հասարակության ձեւավորմանը: Եւ վերջապես երրորդ, հայկական հասարակական սեկտորը պետք է ամուր կապ ունենա հայկական սփյուռքի հզոր կազմակերպությունների հետ, որոնք կկիսվեն իրենց փորձով եւ կաջակցեն բազմաթիվ հարցերում ճիշտ կողմնորոշում ու մոտեցում ունենալու համար: Ժամանակն է այս գաղափարներին նոր շունչ հաղորդել եւ պոպուլիզմի, անառողջ մրցակցության փոխարեն իրական գործով զբաղվել:

Էդուարդ Այվազյան
Սամցխե-Ջավախքի Մեդիա Վերլուծական Կենտրոն

http://javakhkmedia.com/?p=8166 » Սա կարճացված հղում է:

Պիտակներ. , , , , , , ,



Ջավախքի լրահոս


«Տարածաշրջանային անվտանգության մարտահրավերները եւ հակամարտությունները Հարավային Կովկասում» թեմայով հանդիպում Ախալցխայում

Մարտ 26, 2017

«Տարածաշրջանային անվտանգության մարտահրավերները եւ հակամարտությունները Հարավային Կովկասում» թեմայով հանդիպում տեղի ունեցավ մարտի 25-ին Ախալցխայի Ժողովրդավարության ներգրավման կենտրոնում: Կլոր սեղանի շուրջ հավաքվածները զրուցեցին Հարավային կովկասում սառեցված հակամարտությունների թեմայի շուրջ: Հանդիպմանը անդրադարձ եղավ նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը: Հանդիպման հատուկ հյուրն էր Վրաստանի Համերաշխության և քաղաքացիական հավասարության նախկին նախարար, քաղաքագետ Պաատա Զաքարեաշվիլիի, ով զրուցեց ներկա և հնարավոր կոնֆլիկտների […]

Կարդալ մնացածը »

Գաթայի փառատոն. ուխտագնացություն դեպի Ջավախք

Մարտ 25, 2017

2017թ.-ի մարտի 22-ին՝ Միջինքի օրը, Ախալքալաքի Սուրբ Խաչ եկեղեցում նշվեց արդեն ավանդական դարձած գաթայի փառատոնը, ինչի կապակցությամբ «Ջավախքին աջակցություն» հիմնադրամը կազմակերպել էր ուխտագնացություն դեպի Ջավախք շուրջ 50 երիտասարդների համար` Երևանից և Գյումրիից: Ուխտագնացների թվում էին լրագրողներ, հյուրեր ՀՀ սփյուռքի նախարարությունից, Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր, հայոց ազգագրության եվ ազատագրական պայքարի պատմության ազգային թանգարանից, «Խնուս» մշակութային հիմնադրամից, Շիրակի Մ. Նալբանդյանի […]

Կարդալ մնացածը »

Թուրքիայի դեսպանը այցելեց Ախալցխա

Մարտ 24, 2017

Նախօրեին Թուրքիայի դեսպանի այցը Ախալցխայում սկսվեց Սամցե-Ջավախքի համալսարանից: Ռեկտոր Մերաբ Բերիձեն թուրքական պատվիրակությանը հետ համալսարանում զրուցեց թուրքագետների  գիտական աշխատանքների մասին: Նրա խոսքերով, իրենց  կրթական հաստատությունը  թուրք  գրողների   ստեղծագործությունները գրեթե ամեն ամիս հրատարակում է:  Թուրքիայի դեսպան Զեքի Լեւենտ Գիումռուքչուն  Ախալցխայի համալսարանում հանդիպեց Ադրբեջանից եկած ուսանողների հետ, որոնց թիվը համալսարանում հասնում է մի քանի տասնյակի: «Այսօրվա իմ […]

Կարդալ մնացածը »

Հայտարարություն. Հայկ Դեմոյանից պահանջում ենք հրապարակային ներողություն խնդրել ջավախահայությունից

Մարտ 23, 2017

Օրերս առցանց մամուլում հրապարակվեց ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրենի ժ.պ. Հայկ Դեմոյանի հարցազրույցը, որը հերթական անգամ դուրս եկավ գիտական բանավեճի շրջանակներից (թեև, վաղուց հետևելով Հ. Դեմոյանի՝ ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի և վերջինիս տնօրենի հասցեին հրապարակած անանուն նյութերին և հրապարակումներին, խիստ հեռու ենք դրանք գիտական բանավեճ որակելու մտքից)։ Հարցազրույցից հասկացանք, որ Հ. Դեմոյանը գրախոսություն է գրել  «Հայոց պատմություն» ակադեմիական բազմահատորյակի վերաբերյալ։ […]

Կարդալ մնացածը »

Ջավախքի լրահոս »

Ջավախքի օրացույց

Apr
24
Երկ
2017
all-day Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը
Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը
Apr 24 all-day
Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը
Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը նշվում է ամեն տարի ապրիլի 24-ին (1915-ի այդ օրը թուրքական իշխանությունները Կ. Պոլսում ձերբակալել և աքսորել են հայ մտավորականների առաջիմ մեծ խումբը)։ Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում Մեծ Եղեռնի զոհերի հուշահամալիրի կառուցումից հետո,[...]
May
26
Ուրբ
2017
all-day Վրաստանի անկախության տոնը
Վրաստանի անկախության տոնը
May 26 all-day
Վրաստանի անկախության տոնը
Վրաստանը մայիսի 26-ին նշում է անկախության օրը: 1918 թ. մայիսի 26-ին Վրաց ազգային խորհուրդը Թիֆլիսում հռչակեց Վրացական Դեմոկրատական Հանրապետության ստեղծումը: Հանդիսավոր միջոցառումներ տեղի կունենան Թբիլիսիում եւ երկրի 25 քաղաքներում: Երկրի ղեկավարությունը հատուկ ուղերձով կշնորհավորի ժողովրդին:Թբիլիսում[...]
May
28
Կիր
2017
all-day Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ...
Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ...
May 28 all-day
Հայաստանի Առաջին Հանրապետության տոնը
Հայաստանի առաջին հանրապետությունը հռչակվել է 1918 թ-ի մայիսի 28-ին և գոյատևել մինչև 1920 թ-ի դեկտեմբերի 2-ը: ՀՀ տարածքը հռչակման պահին 12 հզ. կմ2 էր, բնակչությունը՝ 700 հզ., 1919 թ-ին՝ համապատասխանաբար՝ 60 հզ., 961,7 հզ. կմ2,[...]
Jan
1
Երկ
2018
all-day Ամանոր
Ամանոր
Jan 1 all-day
Ամանոր
Շնորհավոր ձեր նոր տարին, տղաք ջան: Թող գալիք տարին հաջողություն եւ երջանկություն բերի բոլորիս: Բոլորիդ մաղթում ենք տոնական հիանալի օրեր եւ նոր ձեռքբերումներ նոր տարում:
Jan
6
Շաբ
2018
all-day Սուրբ Ծնունդ
Սուրբ Ծնունդ
Jan 6 all-day
Սուրբ Ծնունդ
Քրիստոս ծնավ և հայտնեցավ, մեզ և ձեզ մեծ ավետիս Այսօր, հունվարի 6-ին Հայ Առաքելական Եկեղեցին նշում է Հիսուս Քրիստոսի Ծննդյան ու Աստվածահայտնության տոնը, որը Հիսուսի ծննդյան և մկրտության հիշատակումն է: Առավոտյան, մատուցվում է Սբ. Պատարագ,[...]
Apr
24
Երք
2018
all-day Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը
Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը
Apr 24 all-day
Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը
Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակի օրը նշվում է ամեն տարի ապրիլի 24-ին (1915-ի այդ օրը թուրքական իշխանությունները Կ. Պոլսում ձերբակալել և աքսորել են հայ մտավորականների առաջիմ մեծ խումբը)։ Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում Մեծ Եղեռնի զոհերի հուշահամալիրի կառուցումից հետո,[...]
May
26
Շաբ
2018
all-day Վրաստանի անկախության տոնը
Վրաստանի անկախության տոնը
May 26 all-day
Վրաստանի անկախության տոնը
Վրաստանը մայիսի 26-ին նշում է անկախության օրը: 1918 թ. մայիսի 26-ին Վրաց ազգային խորհուրդը Թիֆլիսում հռչակեց Վրացական Դեմոկրատական Հանրապետության ստեղծումը: Հանդիսավոր միջոցառումներ տեղի կունենան Թբիլիսիում եւ երկրի 25 քաղաքներում: Երկրի ղեկավարությունը հատուկ ուղերձով կշնորհավորի ժողովրդին:Թբիլիսում[...]
May
28
Երկ
2018
all-day Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ...
Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ...
May 28 all-day
Հայաստանի Առաջին Հանրապետության տոնը
Հայաստանի առաջին հանրապետությունը հռչակվել է 1918 թ-ի մայիսի 28-ին և գոյատևել մինչև 1920 թ-ի դեկտեմբերի 2-ը: ՀՀ տարածքը հռչակման պահին 12 հզ. կմ2 էր, բնակչությունը՝ 700 հզ., 1919 թ-ին՝ համապատասխանաբար՝ 60 հզ., 961,7 հզ. կմ2,[...]
Jan
1
Երք
2019
all-day Ամանոր
Ամանոր
Jan 1 all-day
Ամանոր
Շնորհավոր ձեր նոր տարին, տղաք ջան: Թող գալիք տարին հաջողություն եւ երջանկություն բերի բոլորիս: Բոլորիդ մաղթում ենք տոնական հիանալի օրեր եւ նոր ձեռքբերումներ նոր տարում:
Jan
6
Կիր
2019
all-day Սուրբ Ծնունդ
Սուրբ Ծնունդ
Jan 6 all-day
Սուրբ Ծնունդ
Քրիստոս ծնավ և հայտնեցավ, մեզ և ձեզ մեծ ավետիս Այսօր, հունվարի 6-ին Հայ Առաքելական Եկեղեցին նշում է Հիսուս Քրիստոսի Ծննդյան ու Աստվածահայտնության տոնը, որը Հիսուսի ծննդյան և մկրտության հիշատակումն է: Առավոտյան, մատուցվում է Սբ. Պատարագ,[...]

Պիտակներ